Yaklaşık 75-80 yıl önce dünyada gebelik muayenesi ile ilgili olarak, sorunların en sık yaşandığı dönemlerde hastaların daha sık muayene edilmesi bir yöntem olarak kabul görmüş olup, ilk muayene olarak 16.hafta ve daha sonrasında 28.haftaya kadar ayda bir, 36.haftaya kadar 2 haftada bir, sonrasında ise haftada bir olağan muayene yapılması bir yöntem olarak yerini almış ve bugüne kadar da bu şekilde uygulana gelmiştir. Bu önermenin  dayandığı herhangi bir bilimsel gerekçe ve temel mevcut olmayıp, tamamen problemlerin sık gözlendiği dönemlerde muayene edilmesi gibi bir yaklaşım ile yer bulmuştur. Bu yaklaşımda temel hedef, anne ya da fetusta oluşan daha doğrusu oluşmuş problemlerin üzerinden çok geçmeden tespit edilmesi amacına yönelik olarak ortaya konulmuştur. Halbuki son 20 yıldan bu yana gelişen teknoloji ve bilgi birikimi ile gebelik muayenesi ve izleminde önemli gelişmeler sağlanmıştır. Bu anlamda 12. ve 22.hafta gebelik muayeneleri vazgeçilmez ve önemli ayrıntıların ortaya konulabildiği olağan, rutin muayene olarak yerini almıştır. Özellikle ilk trimester (12.hafta civarı) muayenesi pek çok sorunun çok erkenden öngörülebildiği temel muayenelerden biri olmuştur. Sadece gebenin muayenesinin değil aynı zamanda fetusun da muayenesinin yöntemlerinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir.

Son yıllardaki gelişmelerin kişi ve toplum sağlığına yansımasını sağlamanın uygulanabilir yolu ise, verilen gebelik izlem hizmetlerinin kademelendirilmesi, basamaklandırılması şeklinde yerini almıştır. Bu anlamda birinci-ikinci-üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumlarda gebelik izleminin içerik ve yöntemleri de farklılık arz etmektedir. Her basamaktaki gebelik izlemi hizmeti veren sağlık çalışanı, hangi basmakta hizmet verirse versin, gebelik izleminin tüm aşamaları için yeterli ve genel bilgiye sahip olması ve hizmet verdiği basamaktaki hizmet ile ilgili uygulamaya yönelik tecrübe ve birikime sahip olması gerekli.

Bu anlamda ülkemizde artık yaygınlaşan ve yerini bulan aile hekimliği sistemi içinde birinci basamak gebe izlemi, perinatal sağlık verilerinin iyileştirilmesinde en önemli parçasını oluşturmaktadır. Aile hekimliği sistemi  içinde iyi, verimli ve çağdaş hizmetin sürdürülebilmesi için mezuniyet sonrası eğitim önemli bir ögedir.

Perinatal Tıp Vakfının ana amaçlarından biri olan mezuniyet sonrası eğitim ve ulusal sağlık verilerinin iyileştirilmesine yönelik bu kursta, birinci basamakta gebe muayenesinin standartları ve ayrıca perinatal sorunların giderilmesindeki son gelişmeler ele alınacaktır. Aile Hekimleri, Ebeler, Kadın-Doğum Hemşireleri’ne yönelik olarak hazırlanan “GEBELİK İZLEMİ” konulu mezuniyet sonrası eğitim kursunda görüşmek dileği ile, çalışmalarınızda başarılar dileriz.

Sevgi ve saygı ile.

Prof.Dr. Cihat Şen